Выпуск 23. “Як новую Імшу дапасоўвалі да пратэстантаў”

Гэтае відэа можна праглядзець з беларускімі субцітрамі.

Вы слухаеце падкаст FSSPX, і мы вітаем вас у выпуску 23 праграмы “Крызіс у Касцёле”. Мы пачынаем наш экскурс з чатырох выпускаў, які датычыцца Імшы Novus Ordo, уведзенай у 1969 г. У кожным выпуску мы будзем разглядаць асобны аспект. Сёння мы паглядзім на новую Імшу і на тое, як яна задумвалася як экуменічны абрад. З папярэдніх выпускаў мы ведаем, што Касцёл зрабіў паварот у сваіх адносінах да іншых рэлігій, але новая Імша з’яўляецца выразным прыкладам гэтага экуменічнага духу. Кс. Рутэр растлумачыць нам, што амаль кожная ўведзеная змена рабілася для таго, каб спадабацца некаталікам. Калі вы хочаце даведацца больш пра гэтую праграму, якую мы прысвячаем крызісу ў Касцёле, вярнуцца і перагледзець нашы папярэднія 22 выпускі або падтрымаць гэты праект, калі ласка, наведайце старонку sspxpodcast.com/crisis. А цяпер пяройдзем да нашай размовы з кс. Рутэрам.


  1. Уступ
  2. Сапраўднасць Імшы Novus Ordo
  3. Стабільнасць абраду рымскай Імшы
  4. Праўды веры, заключаныя ў абрадзе Імшы
  5. Падрыў праўд веры
  6. Рэвалюцыйнае азначэнне Імшы ў новым Імшале
  7. Пратэстантызуючыя змены ў Імшы

Уступ

Эндру Лэтэм: Вітаем зноў у праграме “Крызіс у Касцёле” на SSPX Podcast. Рады таксама зноў вітаць кс. Стывена Рутэра. Вітаю, ойча. Як вашы справы?

Кс. Стывен Рутэр: Добра, Эндру. А вашы?

Няблага. Сёння мы пагружаемся ў тэму Імшы Novus Ordo. Мы паразмаўлялі пра ІІ Ватыканскі сабор. У мінулым выпуску мы казалі пра перыяд непасрэдна пасля ІІ Ватыканскага сабору, калі адбыліся ўсе гэтыя інавацыі, усе змены. Мы скончылі на тым, што кс. Макфарленд сказаў, што, напэўна, галоўны спосаб, якім гэтыя змены, якія адбыліся пасля ІІ Ватыканскага сабору, закранаюць вернікаў кожны тыдзень (можа, часцей ці радзей), гэта праз змены ў Імшы. Таму мы збіраемся прысвяціць чатыры выпускі, каб сапраўды разабрацца ў зменах у Імшы Novus Ordo. Сёння мы размаўляем пра тое, як, паводле сваёй задумы, гэты абрад стаў экуменічным.

Так, дакладна.

Адкуль жа мы бачым, што Імша Novus Ordo з’яўляецца экуменічнай? Як мы можам сцвярджаць гэта, ойча?

Калі мы разумеем, што такое экуменізм і што такое абрад Імшы, то мы ясна ўбачым, што гэта экуменічны абрад. Больш за тое, з дапамогай “Інтэрвенцыі Атавіяні” мы пабачым, што новая Імша сапраўды з’яўляецца ўцелаўленнем новай тэалогіі, якая з’яўляецца экуменічнай тэалогіяй.

Але якім чынам? Мы будзем дэтальна размаўляць пра экуменізм пазней. Не маглі б вы даць нам кароткае падсумаванне, пакуль мы не заняліся экуменізмам як такім? Што такое экуменізм? Што гэта азначае? Я ведаю, што ў Пія ХІ была энцыкліка пра яго, і яе потым выкінулі ў сметніцу. Пазнейшыя Папы вынайшлі экуменізм нанава. Але як мы глядзім на экуменізм, ойча?

Як вы сказалі, Пій ХІ асудзіў яго ў энцыкліцы Mortalium animos у 1928 г. На жаль, гэтае асуджэнне не сустрэла павагі з боку ягоных наступнікаў. Але, па вялікім рахунку, мы можам сказаць, што экуменізм — гэта еднасць без праўды. Ідэя заключаецца ў тым, што мы будзем абмяркоўваць тыя рэчы, якія нас аб’ядноўваюць, і пакідаць убаку тыя рэчы, наконт якіх не згаджаемся, якія падзяляюць нас. Значыць, мы не будзем размаўляць пра рэчы, якія нас дзеляць. І калі вучэнне нашага Пана Езуса Хрыста або сам Хрыстус — знак, якому супраціўляцца будуць, — падзяляе нас, то мы проста адставім Яго ўбок дзеля еднасці.

Значыць, гэты дух экуменізму, як яго разумее сучасны Каталіцкі Касцёл, быў свайго роду рухаючай сілай пры стварэнні новай Імшы, правільна?

Так. Новы абрад з’яўляецца экуменічным абрадам. Яны хацелі выдаліць з новага абраду усё, што было абразлівым для пратэстантаў, і ў гэтым прызнаецца архітэктар новай Імшы, мансіньёр Буньіні. Ён быў яе галоўным распрацоўшчыкам, і ён сцвярджаў, што мэта гэтага новага абраду — прыбраць з каталіцкага абраду ўсё, што прадстаўляе сабою хаця б цень каменя спатыкнення або выклікае незадаволенасць нашых аддзеленых братоў, гэта значыць фактычна забраць каталіцкую Імшу — Імшу, якая мае выразна каталіцкі характар.

Сапраўднасць Імшы Novus Ordo

Падобна, што гэта драматычны зрух. І мы ведаем, што гэта сапраўды драматычны зрух. Як атрымалася, што гэтыя змены ўдалося ўвесці, а Імша сама па сабе засталася сапраўднай? Мы яшчэ пагаворым пра тое, добрая гэта Імша ці кепская, ці павінны каталікі на яе хадзіць. Гэта размова на іншы раз. Але, калі казаць толькі пра сапраўднасць: калі зроблена так шмат змен, ці можам мы ўсё яшчэ казаць, што яна сапраўдная?

Так. І для гэтага нам трэба правесці розніцу паміж істотай Імшы, якая паходзіць ад нашага Пана Езуса Хрыста і не можа змяняцца, і абрадам Імшы, які створаны Касцёлам, створаны чалавекам і які развіваўся з цягам часу.

Добра. Як нам правесці розніцу паміж двума гэтымі элементамі?

Боскі элемент даволі просты. Ён устаноўлены Хрыстом і заключаецца ў двайной кансэкрацыі сапраўднай матэрыі, гэта значыць натуральнага хлеба і віна, сапраўдна пасвячаным святаром, які мае намер рабіць тое, што робіць Касцёл, — здзяйсняць святое дзеянне. Гэта боскі элемент: матэрыя, форма і намер сапраўдна пасвячанага святара.

Затым ёсць людскі элемент — гэта абрад, рытуал, які акружае святы акт кансэкрацыі. Гэты рытуал быў з часам распрацаваны Папамі, Саборамі. Кажучы пра рытуал, мы маем на ўвазе словы і дзеянні, якія святар здзяйсняе перад кансэкрацыяй і пасля кансэкрацыі. Важна зазначыць, што гэты людскі элемент павінен быць годны боскага элемента. Транссубстанцыяцыя, ахвяра нашага Пана з’яўляецца самай важнай рэччу ў гісторыі чалавецтва, таму Касцёл мае абавязак стварыць абрад, які будзе акружаць і абараняць гэтую ахвяру нашага Пана Езуса Хрыста. Таксама закон малітвы павінен адпавядаць закону веры: тое, у што мы верым адносна транссубстанцыяцыі, Рэальнай Прысутнасці і ахвяры нашага Пана, павінна адлюстроўвацца тым абрадам, які Касцёл стварае і абараняе.

А таксама павінна падтрымлівацца мовай, падтрымлівацца рубрыкамі — усе гэтыя рэчы прыцягваюць нашу ўвагу, наш інтэлект бліжэй да таго, што фактычна здзяйсняецца.

Так, усё вядзе да ахвяры нашага Пана падчас кансэкрацыі і ўсё выцякае з ахвяры нашага Пана падчас кансэкрацыі.

Стабільнасць абраду рымскай Імшы

Адзін з аргументаў, які часта можна пачуць у сувязі з Імшой Novus Ordo і ўвогуле тым фактам, што Імшу нельга змяняць увогуле, гэта тое, што Імша ніколі не была статычным абрадам, ніколі не была статычнай цырымоніяй. Яна змянялася з Апошняй вячэры, у трэцім стагоддзі, у пятым стагоддзі і гэтак далей — да XV ст. і нават сёння. Не маглі б мы крыху вярнуцца ў гісторыю — да пачаткаў традыцыйнай Імшы? Калі б мы паставілі традыцыйнага каталіка ў які-небудзь касцёл, у які самы ранні момант часу ён змог бы сказаць: “Вось, тая самая Імша”?

Бл. кардынал Джон Генры Ньюмэн зазначаў, што традыцыйная Імша заставалася па сутнасці нязменнай з ІІІ ст. Зразумела, былі некаторыя невялікія змены ў часы св. Грыгорыя Вялікага. Затым Пій V кадыфікаваў Імшу. Усе гэтыя змены былі натуральнымі, арганічнымі. Яны ўводзіліся ў адказ на пэўную ерась, з якой ішла барацьба, або каб зрабіць больш яснай праўду, якую яны падкрэслівалі. У той жа час новая Імша — гэта штосьці цалкам адрознае. Таму параўнанне няправільнае. Новая Імша радыкальна адрозніваецца ад усіх гэтых малых крокаў, якія былі канчаткова замацаваны Папам св. Піем V.

Вы кажаце, што Папа св. Пій V кадыфікаваў Імшу. Наколькі я памятаю, тады было шмат розных абрадаў не толькі ў Рымскім, але і ў паўсюдным Касцёле. І ён вырашыў пастанавіць, што вось той самы абрад, што не трэба карыстацца ўсімі гэтымі рознымі абрадамі. Усе яны сапраўдныя, усе яны ў парадку па стане на той час, але ён кажа… не тое, што трэба спрасціць. Ён хоча ўпэўніцца, што ўсё робіцца правільна, і фарміруе адзін абрад.

Дакладна, гэта рабілася дзеля еднасці заходняга Касцёла. Трэба разумець, што гэты лацінскі абрад, які ён кадыфікаваў, сапраўды быў дасканалым выражэннем каталіцкай веры ў ахвяру і ў Рэальную Прысутнасць. Таксама Пій V змагаўся супраць пратэстанцкай ерасі і разумеў, што найлепшы спосаб захаваць людзей у Касцёле — гэта даць ім гэты ўніфікаваны абрад, які дасканала выражае вучэнне Касцёла, перадусім тое вучэнне, якое адмаўлялі Лютэр і пратэстанцкія ерэтыкі. Таму мы бачым, што Касцёл ва ўсім свеце абараняў сваіх дзяцей ад ерасі пратэстантаў, і адсюль узнікае патрэба зацвердзіць гэты канкрэтны абрад, які стагоддзямі выхоўваў верных, які даў нам мучанікаў. Ён хацеў пакінуць гэты абрад сваім наступнікам, каталікам усіх часоў, каб мы пастаянна выхоўваліся гэтым святым абрадам, які так асвячаў Касцёл.

Гэта было ў 1570 г., правільна?

Так, правільна.

Значыць, гэта калі была була Quo primum, якую ён абнародаваў у 1570 г. Вы кажаце пра трэцяе стагоддзе? Я не думаў, што яна сягае так далёка: трэцяе стагоддзе, затым 1570 год і затым ажно да ІІ Ватыканскага сабору. Значыць, гэта каля 17 стагоддзяў, а ў вельмі вузкім сэнсе — каля 400 гадоў. Столькі існавала Імша — і затым надыходзяць гэтыя вельмі драматычныя змены.

Так, нават вельмі паспешлівыя змены. Я думаю, што прычына заключалася ў тым, што наватары разумелі, як разумеў і Папа св. Пій V: калі вы хочаце змяніць веру, змяніць сэрцы і розумы каталікоў, то гэта трэба рабіць перадусім праз культ, праз Імшу. Каталікі 1960-х гг., несумненна, не чыталі ўсіх дакументаў ІІ Ватыканскага сабору. Нават каталікі ў 1986 г. былі не настолькі пагружаны ў тэму, каб ведаць пра жахлівую малітоўную сустрэчу ў Асізі, пра экуменічны рух, які дасягнуў піку на той малітоўнай сустрэчы. Таму, каб змяніць іх веру, каб зрабіць іхнюю веру экуменічнай (гэта шмат у чым было мэтай ІІ Ватыканскага сабору), наватары вырашылі змяніць літургію і выкарыстаць яе, так бы мовіць, як шомпал, каб прапіхнуць гэтую новую тэалогію ў розумы вернікаў.

Гэта вельмі падобна да сённяшняй сітуацыі. Нават тады, калі можна схадзіць у інтэрнэт і паглядзець, чым Папа займаецца кожны дзень, ты пачынаеш казаць, напрыклад, пра Amoris laetitia — адгартацыю, якую Папа выдаў некалькі гадоў таму, — і многія каталікі пачынаюць адчуваць нуду і казаць: “Што? Пра што гэта ён кажа?” Калі ж змяняць літургію, то гэта штосьці намацальнае, штосьці бачнае. І так закранаецца вера людзей.

Так, гэта ваш штодзённы хлеб, тое, чым вы корміцеся, малітва Касцёла. Калі яна змяняецца, то і вера раней ці пазней зменіцца.

Праўды веры, заключаныя ў абрадзе Імшы

Сама Імша з’яўляецца тэалагічным абрадам. Думаю, тут можна выкарыстаць такі выраз. Ёсць вучэнне, уласцівае Імшы як такой. Што гэта за вучэнне, ойча?

Імша акрэслена Касцёлам як ахвяра нашага Пана, крыжовая ахвяра. Адзіная розніца заключаецца ў тым, што яна здзяйсняецца некрывавым чынам. І, паколькі гэта ахвяра нашага Пана, ёсць пэўныя рэчы, якія вынікаюць з гэтага факта. І адзін з гэтых фактаў — гэта тое, што Імша з’яўляецца сапраўднай ахвярай уміласціўлення. Гэта азначае, што яна сапраўды прыносіць сатысфакцыю за нашыя грахі і робіць нас прыемнымі Богу.

Яшчэ адно вучэнне, якое заключана ў гэтай рэальнасці, гэта тое, што існуе святар, які прыносіць ахвяру. Гэта службовае святарства, якое прадугледжвае наяўнасць служыцеля, які стаіць у асобе Хрыста — сапраўднага пасрэдніка паміж Богам і людзьмі.

Трэцяя вялікая праўда, якая заключана ў рымскім рытуале, гэта тое, што на Імшы адбываецца транссубстанцыяцыя: наш Пан Езус Хрыстус целам, крывёю, душой і боскасцю сапраўдна прысутнічае пад выглядам хлеба і віна пасля кансэкрацыі. Трыдэнцкі Сабор вельмі ясна падкрэсліў, што транссубстанцыяцыя — гэта тое слова, якім каталікі павінны выказваць гэтую вялікую рэальнасць.

Значыць, гэта тры галоўныя праўды, заключаныя ў Імшы. Гэта догма або дактрына Касцёла.

Так, гэта было дагматызавана Трыдэнцкім саборам.

Падрыў праўд веры

Добра. Як тады гэтыя праўды аказваюцца падарванымі? Або, можа, лепш спытацца, ці падрываюцца гэтыя праўды Імшой Novus Ordo? Імша Novus Ordo наўпрост сцвярджае, што гэтыя рэчы больш не маюць месца, ці яны проста перастаюць згадвацца?

Новая Імша часта прыбірае пэўныя рэчы і тым самым падрывае нашую веру ў гэтыя вялікія праўды. Напрыклад, бываюць сітуацыі, калі ты абавязаны штосьці сказаць. І калі ты не скажаш гэтага, то гэта будзе казаць пра штосьці. Таму, калі наватары прыбіралі пэўныя малітвы з традыцыйнай Імшы, яны штосьці хацелі сказаць. Яны казалі, што гэтыя малітвы абражаюць нашых аддзеленых братоў, што гэтыя малітвы абараняюць вучэнне Трыдэнцкага сабору, які пратэстанты ненавідзелі, а таму трэба прыбраць гэтыя малітвы, бо яны з’яўляюцца прычынай канфлікту, каменем спатыкнення для “аддзеленых братоў”. Малітвы з традыцыйнага абраду прыбралі, і гэта прывяло да падрыву і разбурэння веры Касцёла.

Можаце даць прыклад малітвы-другой, якія прыбралі і гэта прывяло да такіх наступстваў?

Найбольш значнае — гэта выдаленне традыцыйных малітваў аферторыя. Можна сказаць, што ўся Імша і ўсё вучэнне Касцёла заключана ў падвойнай малітве аферторыя, якую святар прамаўляе на традыцыйнай Імшы. Уся прырода Імшы выражана ў гэтай малітве аферторыя.

Вельмі цікава. І менавіта гэтыя малітвы былі проста цалкам выдалены або амаль выдалены з новай Імшы.

Так. У сваёй вядомай форме яны былі цалкам выдалены і заменены своеасаблівым благаслаўленнем. Яно ўзята са старажытнага юдэйскага рытуала благаслаўлення вячэры. І гэтая замена ніякім чынам не адпавядае па якасці рэальнай малітве аферторыя.

Вельмі цікава. Я прачытаў тоё-сёе загадзя, і аўтары новай Імшы хацелі выкарыстаць гэтыя старажытныя юдэйскія малітвы, кажучы, што гэта і ёсць тыя самыя малітвы, якія наш Пан казаў на Апошняй вячэры. І яны паглядзелі на іх і вырашылі: выдатна, сам наш Пан казаў іх — як жа яны могуць быць кепскімі? Ну, таму што юдэйская малітва не будзе дастатковай для таго, дзеля чаго наш Пан устанавіў Імшу ў Новым Запавеце.

Так, яна не выражае цалкам прыроду Імшы і не вызначае намер служыцеля прынесці ахвяру. На працягу гісторыі Касцёл дадаваў малітвы, каб выказаць пэўныя рэчы больш ясна, таму што разумеў, што нашай веры патрэбны гэтыя паясненні. А малітва аферторыя якраз і падсумоўвае ўсю сутнасць Імшы.

Ці давалі нейкі адпор увядзенню гэтай Імшы? Сабор скончыўся ў 1965 г., а новая Імша была ўведзена ў 1969 г. Чатыры гады ўсё гэта развівалася. Ці быў які-небудзь адпор з боку ранейшых удзельнікаў ІІ Ватыканскага сабору або іншага духавенства?

Паміж 1965 і 1969 гг. уводзілася шмат навінак. Імшалы публікавалі толькі ў выглядзе сшыткаў, таму што гэта была поўная рэвалюцыя. Нават сама Імша не была апублікавана ў 1969 г. Мы пабачым гэта пазней, але агульныя ўводзіны да Імшала аскандалілі мноства людзей, таму з уводзінамі прыйшлося зрабіць некалькі крокаў назад. А вось у прасоўванні самой Імшы яны дзейнічалі надзвычай цвёрда.

Значыць, гэта што датычыцца малітваў аферторыя, якія змянялі, а ў некаторых выпадках цалкам выдалілі. Яшчэ адзін пункт, які вы назвалі догматам веры, звязаным з Імшою, датычыўся самога святарства. Яны размываюць мяжу паміж святаром як тым, хто ўзначальвае набажэнства, і святаром як тым, хто прыносіць ахвяру?

Так. І ў саборным дакуменце Sacrosanctum concilium, і ў агульных уводзінах да новай Імшы мы бачым пастаяннае размыванне лініі паміж службовым святарствам і святарствам вернікаў — тым пасіўным святарствам, якое маюць вернікі.

Ахвяру пастаянна называюць актам, які здзяйсняюць святар і люд разам. У агульных уводзінах да новага Імшала святара называюць кіраўніком сходу больш за 13 разоў і ніколі не называюць яго служыцелем, які прыносіць ахвяру.

“Confiteor” раней быў раздзельным: у святара быў свой, у вернікаў быў свой, святар адпускаў грахі вернікам. Цяпер яго чытаюць калектыўна, каб паказаць, што святар і вернікі разам складаюць гэтую ахвяру хвалы, бо няма больш акцэнту на ахвяры або ўміласціўленні, таму што гэта абражае пратэстантаў.

Некаторыя чытанні цяпер чытаюць вернікі — яны робяць рэч, якая належыць да настаўніцкай функцыі Касцёла.

Камунія святара з’яўляецца істотнай часткай Імшы і звязана з цэласнасцю Імшы. Святар абавязаны прыняць Камунію, таму што ён служыць у асобе Хрыста. Хрыстус — гэта святар і ахвяра, таму, калі святар служыць у асобе Хрыста, ён абавязаны таксама спажыць беззаганную ахвяру, каб паказаць сваю тоеснасць з Хрыстом як святаром і ахвярай. Тады як у новым абрадзе гэтае адрозненне паміж Камуніяй святара і Камуніяй вернікаў знікла, і новы абрад стварае уражанне, што з’яўляецца істотным, каб вернікі таксама прынялі Камунію. Вядома, гэта добра, што яны прымаюць, але гэта не належыць да цэласнасці Імшы.

Так. Гэта не істотная частка. І тады трэцяя дагматычная рэч адносна Імшы. Гэта транссубстанцыяцыя. Зноў жа, Імша Novus Ordo не адмаўляе яе, але падрывае.

Так, яна падрывае яе, прычым сур’ёзна робіць гэта праз пропускі і невялікія змены. Былі скасаваны многія ўкленчванні. Іх было або ёсць 14 у той Імшы, якую мы служым, у Трыдэнцкай Імшы, а ў новай Імшы іх тры.

У Трыдэнцкай Імшы мы трымаем пальцы злучанымі пасля кансэкрацыі, каб абараніць дробныя часткі Гостыі, таму што мы ведаем, што наш Пан сапраўдна, сутнасна прысутны пад кожнай часцінкай. Затым, пасля Канона, пасля Камуніі мы абмываем пальцы над келіхам. Усё гэта скасавана, ніхто больш не трымае пальцы разам, каб абараніць святыя постаці. Няма неабходнасці абмываць пальцы над келіхам. Калі Гостыя ўпадзе, не прадпісана ніякіх ачышчэнняў, каб упэўніцца, што на нашага Пана не наступяць. Камунія цяпер прымаецца стоячы і ў рукі. Усе гэта падрывае веру ў Рэальную Прысутнасць.

У агульных уводзінах і тэксце Sacrosanctum concilium робіцца вялікі націск на прысутнасць нашага Пана ў супольнасці. Людзі збіраюцца разам, таму наш Пан прысутнічае сярод іх. Але няма націску на транссубстанцыяцыю, на тое, што наш Пан сапраўдна, сутнасна прысутнічае целам, крывёй, душой і боскасцю. Фактычна, пасля кансэкрацыі ў новым абрадзе людзей заахвочваюць зрабіць акт веры ў Хрыста, Які прыйдзе ў будучыні, што падрывае важнасць засяроджання на Хрысце, Які прысутнічае тут, пад святымі постацямі.

Зноў жа, яны не кажуць наўпрост, што гэтага не існуе. Яны не кажуць наўпрост, што гэтага не адбываецца. Гэта проста паступовае вымыванне. Гэта выцягванне душы з рэчаў. Я гляджу ў некаторыя нататкі, якія вы мне перадалі. Адна з найважнейшых праблем для мяне — гэта скасаванне ўкленчвання адразу пасля таго, як святар прамовіў словы кансэкрацыі. На маю думку, калі святар кажа гэтыя святыя словы і наш Пан становіцца прысутным на алтары, гэта падобна да таго, што ён падае на калені. І гэта правільна: наш Пан цяпер тут. Але ў новай Імшы ён спачатку паказвае Яго вернікам, а затым нібы кажа: вось наш Пан, давайце усе паклонімся Яму. Тут чагосьці не хапае.

Я думаю, што ў новай Імшы гэта, напэўна, адна са змен, якая найбольш закранула сэрцы і розумы людзей і моцна падарвала веру як у транссубстанцыяцыю, так і службовую ўладу святара, у прыроду ахвяры, таму што, як вы згадалі, святар адзін стаіць у асобе Хрыста, ён кажа гэтыя словы не як аповед, а як сакраментальную формулу, якая таксама была зменена ў новым абрадзе.

У Трыдэнцкім абрадзе ёсць фрагмент аповеду, але затым стаіць кропка. Святар змяняе пазіцыю, тон голасу. Ён схіляецца над алтаром і кажа: “Гэта Цела Маё” ў сакраментальнай формуле. Цяпер жа святар чытае аповед без усякай выразнай пунктуацыі, пасля чаго пераходзіць да аповеду, як яны гэта называюць, пра Вячэру Пана. І затым, калі ён прачытаў аповед, ён падымае Гостыю, людзі выказваюць згоду, яны робяць акт веры ў тое, што Хрыстус прысутнічае, і тады святар укленчвае.

Таму так, гэта адна са змен, якая найбольш падрывае веру. Святар больш не здзяйсняе ў асобе Хрыста ахвярнае дзеянне, перад якім кланяецца сам і перад якім таксама кланяюцца людзі. Не, святар выпальвае ў новай Імшы аповед пра вячэру Пана, паказвае Гостыю людзям, тыя выказваюць згоду, і затым святар укленчвае.

Гэта вядзе да разнастайных памылковых ідэй пра прысутнасць нашага Пана. Ці сапраўды адбываецца транссубстанцыяцыя? Ці гэта проста транссігніфікацыя — пратэстанцкая ідэя, што постаці проста сімвалізуюць прысутнасць Пана, а мы ўсе згаджаемся, што наш Пан прысутны, пасля чаго пераходзім да Камуніі?

Рэвалюцыйнае азначэнне Імшы ў новым Імшале

Падобна на тое, што вернікі на новай Імшы быццам бы з’яўляюцца неад’емнай часткай транссубстанцыяцыі, быццам бы мы павінны выказаць згоду на тое, што робіць святар, і толькі пасля гэтага наш Пан прысутны. Гэта вельмі тонкая, але рэальная розніца. Яна тонкая, але вось да чаго яна вядзе.

І ў гэтым ёсць сэнс, калі вы кажаце, што яны хочуць зрабіць прысутнасць вернікаў істотнай. Мы сапраўды можам зазірнуць у агульныя ўводзіны да новай Імшы, у пар. 7, дзе дадзена азначэнне новай Імшы. Там сказана, што Імша — гэта сход Божага народу. А традыцыйнае азначэнне — гэта тое, што Імша з’яўляецца ахвярай крыжа, ахвярай нашага Пана Езуса Хрыста. У новым жа азначэнні сказана, што Імша — гэта вячэра.

Можна працытаваць агульныя ўводзіны:

“Вячэра Пана, або Імша, гэта святы сход супольнасці Божага народу, сабранага разам са святаром, які яго ўзначальвае”.

Памятаеце, як мы казалі, што святар цяпер толькі ўзначальвае супольнасць, а не прыносіць ахвяру як другі Хрыстус.

“…каб святкаваць успамін Пана. Па гэтай прычыне да мясцовага сабрання Касцёла ў найвышэйшай ступені адносіцца абяцанне Хрыста: Дзе двое ці трое сабраліся ў імя Маё, там Я ёсць сярод іх”.

Гэта адыход ад прыроды святара і ад прыроды Рэальнай Прысутнасці. Святар узначальвае супольнасць, а прысутнасць нашага Пана зводзіцца да таго, што збіраецца народ: калі сабралося двое ці трое, то наш Пан сярод іх. Але тут няма спасылкі на транссубстанцыяцыю, якой не было ва ўсіх агульных уводзінах, як і ў тэксце Sacrosanctum concilium.

Хрыстус кажа словы: “Дзе двое ці трое сабраліся ў імя Маё, там Я ёсць сярод іх”. Так, гэта абсалютная праўда, але гэта не штосьці, што неабходна, каб здзейснілася Імша. Святар можа служыць Імшу сам, і Імша будзе ўсё той жа.

Імша святара, які служыць сам, у малой бакавой капліцы, або перад дзесяццю тысячамі людзей, ідэнтычная. Тая самая каштоўнасць, тая самая моц уміласціўлення, тая самая транссубстанцыяцыя. Душы збаўляюцца, Імша складаецца за жывых і памерлых, што, вядома, ненавідзяць пратэстанты. Таму няма істотнай розніцы, служыць святар Імшу толькі з адным міністрантам ці ў прысутнасці 10 тыс. чалавек.

У самой новай Імшы выкарыстоўваецца тэрмін “транссубстанцыяцыя”? Або ці выкарыстоўваецца ён у агульных уводзінах?

У першапачатковых уводзінах, апублікаваных вясной 1969 г., ён увогуле не выкарыстоўваўся.

І яны змянілі гэтыя першапачатковыя ўводзіны?

Так. Адсутнасць слова “транссубстанцыяцыя”, дагматызаванага Трыдэнцкім саборам, і адсутнасць слова “ўміласціўленне”, істотнага для каталіцкай Імшы… Гэта адна з галоўных мэт Імшы. Адсутнасць гэтых слоў у агульных уводзінах была настолькі заўважнай, што ўзнік агульны пратэст з боку каталіцкіх тэолагаў і літургістаў. Таму наватары зразумелі, што ім трэба ўставіць слова “транссубстанцыяцыя”, уставіць слова “уміласціўленне”, і нават тое азначэнне, пра якое мы казалі раней, з параграфа 7, яны прыбралі, таму што апісанне Імшы як сходу Божага народу было вельмі рэвалюцыйным. Таму ім прыйшлося крыху адкаціць агульныя ўводзіны, дадаць некалькі слоў, прыбраць азначэнне, але праблема ў тым, што яны пабудавалі новую Імшу ў 1969 г. на гэтых агульных уводзінах. І затым, праз год пасля пратэстаў, яны дадалі некаторыя словы, выкрэслілі хібнае азначэнне, а новая Імша засталася такой жа. Фундамент, на якім была пабудавана новая Імша, крыху падправілі, але новая Імша засталася такой жа, і гэта пратэстанцкі абрад Імшы.

Гэта гучыць амаль ідэнтычна, як з падручніка. І я карыстаюся словам “падручнік” наўмысна. Я кажу пра “Галандскі катэхізіс”, па якім былі раскіданы ерасі, а Ватыкан сказаў, што гэтага нельга рабіць, і выдаў асуджальны ліст. А пазней яны сказалі: ладна, можаце надрукаваць яго, але ўстаўце гэты ліст у канец. Тут штосьці падобнае: ёсць праблема, тое, чаго рабіць нельга, а яны не выпраўляюць рэальную праблему, а проста змяняюць уводзіны.

Гэта таксама можна бачыць ва ўсім ІІ Ватыканскім саборы на прыкладзе праблематычных тэкстаў, калі дадаюць невялікую зноску або робяць нейкія праўкі, але істотны змест застаецца на месцы.

Так. Яны амаль што чухаюць нас па галаве: “Ну вось, вось, вось, цяпер ты задаволены?”

Так, яны заўсёды спрабуюць крыху задаволіць кансерватараў, але ў той жа час зрабіць два крокі наперад у рэвалюцыі.

Гэта міла з іхняга боку. Я крыху вярнуся да таго, пра што вы казалі, ойча. Гэтае азначэнне Імшы ў агульных уводзінах, якое кажа, што гэта вячэра, што гэта амаль што час забавы. Гэта выглядае вельмі па-пратэстанцку.

Так, гэта вельмі спадабалася пратэстантам, таму што гэта экуменічна. Мэтай новай Імшы было прыбраць усё, што магло абразіць пратэстантаў. Тут няма націску на Рэальную Прыстунасць — каб спадабацца пратэстантам. Няма спысылкі на рэальнасць ахвяры — каб спадабацца пратэстантам. Няма спасылкі на святара, які прыносіць ахвяру, — каб спадабацца пратэстантам. Таму гэта вельмі экуменічнае азначэнне новай Імшы, і ў такім выглядзе яно было дадзена ў першай рэдакцыі агульных уводзін.

Я хачу задаць пытанне і спадзяюся, што яно будзе не вельмі нахабным у дачыненні да таго, хто памёр. Але ці быў мансіньёр Буньіні ўвогуле каталіком? Я кажу напалову жартам, а напалову сур’ёзна, таму што гэта не па-каталіцку.

Гэта, несумненна, праўда. Ён быў у найлепшым выпадку мадэрністам. Я ведаю, што ёсць тэорыі, што ён быў нават кімсьці горшым. Не ведаю, ці гэтыя тэорыі пацверджаны, але ён дакладна не меў каталіцкага сэрца ці розуму. Гэта дакладна. Ягоныя намеры судзіў Бог, і мы не ведаем, якімі яны былі. Але ясна, што ягоныя розум і сэрца не былі каталіцкімі.

Пратэстантызуючыя змены ў Імшы

Ён працаваў непасрэдна з пратэстантамі, калі распрацоўваў гэтую Імшу, правільна?

Так. Фактычна, у яго было шэсць свецкіх пратэстантаў, якія называліся назіральнікамі, але былі значна больш, чым проста назіральнікамі. Яны прысутнічалі на Саборы, а таксама на пленарных сесіях, на якіх распрацоўвалася новая Імша. Таму так, яны запрасілі пратэстантаў зрабіць свой унёсак у каталіцкую Імшу.

Зразумела. Значыць, былі такія справы. Мы пабачылі, як з Імшы прыбіралі рэчы, каб зрабіць Імшу больш экуменічнай, больш прыемнай для пратэстантаў. Ці былі нейкія дадаткі да Імшы, якія б аддавалі пратэстантызмам?

Так. Кардынал Баум, які адказваў за экуменічныя адносіны, ясна сцвердзіў, што пратэстанты адыгралі сваю ролю і далі парады адносна новага абраду Імшы. Гэта пацвярджае Майкл Дэвіс, і мы бачым некалькі рэчаў, якія сапраўды аддаюць пратэстантскай “літургіяй”.

Напрыклад, каталіцкая Імша была б на сакральнай мове. Пратэстанцкія літургіі, несумненна, заўсёды служацца на народных мовах. Каталіцкая Імша была зазвычай нячутнай: гэта вялікая таямніца, яна служылася тварам на ўсход, тварам да Пана. Пратэстанты настойвалі на чутных абрадах.

Каталіцкая Імша не мела свецкіх, непасвячаных лектараў ці чытальнікаў. Пратэстанцкія цырымоніі, відавочна, мелі.

Каталікі настойвалі на ўрачыстых абрадах, на пакланенні Богу. Пратэстанты рабілі акцэнт на вячэры, на супольнасці.

Каталікі, верачы ў транссубстанцыяцыю, давалі Камунію вернікам на каленях і на язык. Пратэстанты — стоячы і ў руку.

Таму мы бачым рэальны практычны ўплыў гэтых пратэстанцкіх назіральнікаў на новую Імшу. Кожны можа пайсці і паглядзець сам. Яна вельмі падобная да пратэстанцкай цырымоніі.

Пратэстанты былі задаволены гэтымі зменамі? Я маю на ўвазе, што не бачна натоўпаў пратэстантаў, якія навяртаюцца ў каталіцтва. Але ім спадабалася? Наватары палічылі гэта “поспехам”?

Несумненна. У той час было шмат пратэстантаў, вельмі ўключаных у экуменічны рух, якія хвалілі новую Імшу па гэтай прычыне. А прычына заключалася ў тым, што людзям не трэба было навяртацца: Імша была настолькі разбаўлена, што не было сэнсу станавіцца каталіком, бо тое самае можна было мець на пратэстанцкай цырымоніі. Сам экуменізм вядзе да той жа рэчы: ён перастае бессаромна абвяшчаць Хрыста, каб усе маглі лічыць, што яны збаўлены ў сваёй фальшывай рэлігіі са сваім фальшывым культам. Прывяду некалькі цытат. Быў такі пратэстанцкі тэолаг Ражэ Мэль, які казаў:

“Калі ўзяць пад увагу істотную эвалюцыю эўхарыстычнай літургіі Каталіцкага Касцёла, магчымасць выкарыстоўваць іншыя эўхарыстычныя малітвы замест Канона Імшы, выціранне ідэі таго, што Імша — гэта ахвяра, і магчымасць прымаць Камунію пад дзвюма постацямі, то рэфармаваныя Касцёлы больш не маюць прычыны забараняць сваім членам удзельнічаць у Эўхарыстыі ў Каталіцкім Касцёле”.

Такім чынам, пратэстанты ўбачылі новую Імшу і сказалі, што не маюць пярэчанняў: у ёй можна ўдзельнічаць, і, удзельнічаючы ў ёй, пратэстант не адракаецца ад свайго пратэстанцкага мыслення.

Цяпер некаторыя рэчы пачынаюць набываць сэнс. Таму што, калі паглядзець на ўсё гэта: на інтэркамуніі, на ўзмоцнены экуменізм, на малітоўныя сустрэчы ў Асізі, на “рэабілітацыю” Марціна Лютэра, якая адбылася ў Рыме некалькі гадоў таму… Тыя з нас, хто круціцца ў традыцыйным каталіцтве, не зусім разумеюць, як гэта магло атрымацца, але цяпер мы бачым, што ўсё гэта ўключана ў саму Імшу.

Так, і ўсё, што Лютэр адкідаў у сувязі з Імшою, было амаль што адкінута Касцёлам, так што цяпер Лютэр можа прыняць гэтую новую Імшу, а каталікі, якія ўдзельнічаюць у ёй, маюць цяжкасці з тым, каб захаваць сваю каталіцкую веру.

Ого. У канцы гэтых выпускаў у мяне заўсёды падае настрой. Не стану хлусіць, ойча. Гэта праграма пра крызіс, таму, напэўна, гэта натуральная рэакцыя. Але, магчыма, вы маглі б пакінуць нас з променем святла, хаця б у канцы?

Так. Я думаў пра арцыбіскупа Лефеўра, які глыбока любіў Імшу і вывучаў яе ў Рыме, калі быў семінарыстам у французскай семінарыі. Ён сам кажа, што не разумеў сілы Імшы цалкам, пакуль не паехаў на язычніцкія місіі ў Афрыку. Ён бачыў, як людзі карэнным чынам змяняліся дзякуючы ўдзелу ў святой ахвяры Імшы, як людзі, якія ўдзельнічалі ў традыцыйным абрадзе, пачыналі любіць прыносіць ахвяры і жыць ахвярным хрысціянскім жыццём.

Моц Трыдэнцкай Імшы існуе і сёння. Усё яшчэ ёсць святары, якія яе служаць. І калі людзі хочуць сапраўды атрымаць глыток тэалогіі Касцёла, атрымаць глыток катэхізіса Трыдэнцкага сабору, ім варта ўдзельнічаць у традыцыйнай Імшы з любоўю, верай, як найчасцей, і гэтая Імша пераменіць нас. Яна дасць нам любоў да Касцёла, яна дасць нам глыбокае разуменне каталіцкай тэалогіі.

Так, яна ўсё яшчэ тут, яна ўсё яшчэ жывая. Дзякуючы арцыбіскупу Лефеўру і такім добрым святарам, як вы, ойча, яна ўсё яшчэ служыцца так, як і павінна. Дзякуй вам, што ўсё захавалася.

Калі ласка!

Добра, гэта было вельмі пазнавальна, і мы вельмі ўдзячныя. Я таксама хачу звярнуць увагу слухачоў, што мы апублікуем нататкі па гэтай тэме, якія падрыхтаваў святар, таксама на нашай старонцы. Проста наведайце адрас sspxpodcast.com/crisis. Вы зможаце спампаваць гэты дакумент. Там ёсць яшчэ больш цытат, а таксама ўсё, пра што мы тут казалі, у зручнай форме, таму можна будзе сачыць, чытаць і перадаваць усё гэта. Дзякуй таксама, што зрабілі гэта, ойча. Мы вельмі цэнім.

Калі ласка.

Добра, яшчэ пагаворым. Дзякуй.

Дзякуй.


Дзякуй, што паслухалі і паглядзелі выпуск 23 праграмы “Крызіс у Касцёле” на SSPX Podcast. У выпуску 24 мы пяройдзем да размовы з кс. Полам Айзекам Фрэнксам і паглядзім на новую Імшу праз прызму новай тэалогіі. Гэты новы спосаб інтэрпрэтацыі каталіцкага вучэння, які развіўся ў ХХ ст., знайшоў вельмі ўтульнае жытло ў новай Імшы. Мы даведаемся, якім чынам гэты новы спосаб мыслення схаваны ў Імшы. Калі ў вас ёсць пытанне на тэму крызісу, калі ласка, задайце яго на старонцы sspxpodcast.com/crisis. Калі ласка, падзяліцеся гэтым выпускам з тымі, каму ён можа спадабацца. А калі яны не ведаюць, што такое падкаст, калі ласка, пакажыце ім, каб яны маглі атрымаць карысць ад усіх нашых выпускаў. Нарэшце, калі ў вас ёсць магчымасць дасылаць нам штомесячныя ахвяраванні ў $5, 10 або 20 праз старонку sspxpodcast.com, гэта вельмі дапамагло б нам завяршыць гэты цыкл “Крызіс у Касцёле”. Да наступнага тыдня. Дзякуй, што паслухалі! З Богам!